Mahallede çöp toplanmaması, kaldırımın bozuk olması, yol çukuru, asfalt hasarı, moloz yığını ya da temizlik aksaklığı gibi sorunlarda vatandaşların ilk başvurması gereken yer genellikle taşınmazın veya sorunun bulunduğu belediye oluyor. Şikâyetin türüne göre ilçe belediyesi, büyükşehir belediyesi, belediyenin çözüm merkezi, e-belediye sistemi, e-Devlet veya CİMER üzerinden kayıt oluşturulabiliyor.
Belediyelerin görev alanı, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nda “mahallî müşterek” hizmetler çerçevesinde düzenleniyor. Kanunun 14. maddesinde imar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel altyapı; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, şehir içi trafik, park ve yeşil alan hizmetleri belediye görevleri arasında sayılıyor. Aynı düzenlemede hizmetlerin vatandaşlara en yakın yerlerde ve en uygun yöntemlerle sunulması gerektiği de belirtiliyor.
İlk başvuru belediyeye yapılmalı
Mahalle içindeki çöp, kaldırım ve yol sorunlarında başvuru yapılacak kurum çoğu zaman belediyenin ilgili birimidir. Çöp ve temizlik şikâyetleri genellikle temizlik işleri müdürlüğü, kaldırım ve yol sorunları ise fen işleri müdürlüğü, yol güvenliği ve işgaller gibi konular ise zabıta ya da ilgili teknik birimler tarafından değerlendirilir.
Büyükşehir olan illerde ise görev paylaşımı değişebilir. Ana arter, bulvar, meydan ve bazı büyük yollar büyükşehir belediyesinin; mahalle içi sokaklar, ara yollar, kaldırım düzenlemeleri ve temizlik hizmetleri ise çoğu durumda ilçe belediyesinin sorumluluk alanında değerlendirilebilir. Bu nedenle başvuru yapılırken yalnızca “belediye” demek yerine il, ilçe, mahalle, cadde/sokak ve sorunun tam konumu açık yazılmalıdır.
Mahalle sorunlarında başvuru yolları genel olarak şöyle özetlenebilir:
| Şikâyet konusu | İlk başvuru adresi | Alternatif kanal |
|---|---|---|
| Çöp toplanmaması | İlçe belediyesi / temizlik işleri | Belediye çağrı merkezi, mobil uygulama |
| Moloz veya atık yığını | Belediye temizlik işleri / zabıta | e-Belediye, CİMER |
| Bozuk kaldırım | İlçe belediyesi / fen işleri | Büyükşehir belediyesi, çağrı merkezi |
| Yol çukuru ve asfalt sorunu | Fen işleri / yol bakım birimi | Büyükşehir veya ilçe belediyesi |
| Kaldırım işgali | Belediye zabıtası | ALO 153, e-belediye |
| Başvurunun sonuçsuz kalması | İlgili belediye başvuru takibi | CİMER |
e-Devlet üzerinden şikâyet oluşturulabilir
Vatandaşlar belediyeye gitmeden de dijital başvuru yapabiliyor. e-Devlet Kapısı’nda İçişleri Bakanlığı tarafından sunulan “e-Belediye Bilgi Sistemi İstek Şikayet Talebi” hizmeti bulunuyor. Bu hizmetten yararlanmak için e-Devlet şifresi, mobil imza, elektronik imza, T.C. kimlik kartı veya internet bankacılığı gibi kimlik doğrulama yöntemlerinden biriyle giriş yapılması gerekiyor.
Bu hizmet, özellikle belediyenin kendi web sitesinden başvuru yapamayan veya şikâyetini merkezi bir dijital kanal üzerinden iletmek isteyen vatandaşlar için pratik bir yol sunuyor. Başvuru yapılırken konu başlığının doğru seçilmesi, açık adres yazılması ve mümkünse fotoğraf eklenmesi sorunun ilgili birime daha hızlı yönlendirilmesini sağlar.
e-Devlet’te belediye başvurusu yapılırken vatandaşın şu bilgileri hazırlaması faydalı olur:
- İl, ilçe, mahalle, cadde veya sokak adı
- Sorunun bulunduğu bina önü, kavşak, park, durak veya belirgin nokta
- Şikâyetin türü: çöp, moloz, kaldırım, yol, çukur, asfalt, işgal
- Sorunun ne zamandan beri devam ettiği
- Varsa fotoğraf, video veya önceki başvuru numarası
- Başvuru sahibinin iletişim bilgileri
ALO 153 ve belediye çözüm merkezleri
Birçok büyükşehir ve ilçe belediyesi, vatandaş taleplerini çağrı merkezi ya da çözüm merkezi üzerinden alıyor. Bu kanallar bazı şehirlerde ALO 153, bazı yerlerde “Beyaz Masa”, “Çözüm Merkezi”, “Hemşehri İletişim Merkezi” veya belediyeye özel çağrı hattı adıyla hizmet veriyor.
Gaziantep Büyükşehir Belediyesi’nin ALO 153 bilgilendirmesinde, vatandaşların talep ve şikâyetlerinin kayıt altına alındığı, ilgili birimlere iletildiği, çözüm sürecinin başlatıldığı ve sonuç hakkında vatandaşa geri dönüş yapıldığı belirtiliyor. Aynı sayfada başvuru sorgulama imkânı bulunduğu ve mobil uygulama aracılığıyla sorun, görüş ve taleplerin iletilebildiği de aktarılıyor.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin Çözüm Merkezi sayfasında da vatandaşların İstanbul Senin uygulamasıyla başvuru ve taleplerini iletebildiği, canlı destek üzerinden temsilcilere ulaşabildiği belirtiliyor. Bu örnekler, belediyelerin yerel çözüm merkezleri üzerinden çöp, yol, kaldırım ve benzeri mahalle şikâyetlerini kayıt altına aldığını gösteriyor.
Çöp şikâyetinde ne yazılmalı?
Çöp toplanmaması veya konteyner çevresinde atık birikmesi şikâyetlerinde başvurunun açık yapılması gerekir. “Mahalle kirli” ifadesi yerine, “Mahalle adı, sokak adı, bina numarası önü, çöp konteyneri üç gündür boşaltılmıyor” gibi net bilgi verilmesi daha doğru olur.
Moloz, inşaat atığı, ev eşyası, budama atığı veya tehlikeli atık niteliğinde olabilecek malzemeler için de atığın türü belirtilmeli. Çünkü belediyelerin evsel atık, moloz, hafriyat ve geri dönüşüm atıkları için farklı toplama ekipleri veya farklı randevu sistemleri olabilir.
Kaldırım ve yol sorunlarında konum önemli
Kaldırım kırığı, engelli rampasının kapanması, çukur, çöken parke taşı, yağmurda su birikmesi, bozuk asfalt veya yayaların geçişini engelleyen bir durum varsa başvuruda tam konum kritik önemdedir. Aynı sokakta birden fazla benzer nokta olabileceği için bina numarası, karşısındaki dükkân, okul, cami, durak veya park gibi belirgin tarifler eklenmelidir.
Kaldırım işgali söz konusuysa konu yalnızca fen işleri değil, zabıta birimini de ilgilendirebilir. Duba, tabela, masa-sandalye, araç parkı veya inşaat malzemesi nedeniyle kaldırım kullanılamıyorsa başvuruda “kaldırım işgali” ifadesinin açıkça yer alması gerekir.
Yol çukuru, kapak çökmesi veya trafik güvenliğini etkileyen bozukluklarda fotoğraf eklemek başvurunun değerlendirilmesini kolaylaştırır. Özellikle gece fark edilmesi zor olan çukurlar, yaya ve araç güvenliği açısından daha acil değerlendirilebilir.
Başvuru sonuçlanmazsa ne yapılır?
Belediyeye yapılan başvurudan sonra mutlaka başvuru numarası alınmalı ve saklanmalıdır. Çağrı merkezi, e-belediye, mobil uygulama veya e-Devlet üzerinden yapılan başvurularda süreç çoğu zaman bu numarayla takip edilir. Başvuru kapanmış görünmesine rağmen sorun devam ediyorsa, aynı kayıt numarasıyla yeniden başvuru yapılabilir.
Sorun uzun süre çözülmezse veya vatandaş idari başvurusunun dikkate alınmadığını düşünüyorsa CİMER üzerinden başvuru yapılabilir. CİMER’in resmi sayfasında başvuruların CİMER portalı, e-Devlet Kapısı, ALO 150 telefon hattı, mektup ve faks gibi kanallar aracılığıyla alınabildiği; istek, şikâyet, bilgi edinme ve görüş/öneri başvurularının işleme alındığı belirtiliyor.
Ancak CİMER, çöpün doğrudan toplanacağı veya yolun doğrudan tamir edileceği operasyonel ilk kanal olarak görülmemeli. Öncelikli başvuru ilgili belediyeye yapılmalı; belediye başvurusunun sonuçsuz kalması, yanıt verilmemesi veya kurumlar arasında yönlendirme sorunu yaşanması halinde CİMER bir takip ve idari başvuru kanalı olarak kullanılmalıdır.
Doğru başvuru için pratik yol
Mahallede çöp, kaldırım ve yol şikâyetinde en pratik yöntem, önce sorunun türünü belirlemek ve bağlı olunan belediyenin çağrı merkezi, mobil uygulaması ya da web başvuru ekranı üzerinden kayıt oluşturmaktır. e-Devlet’teki e-Belediye Bilgi Sistemi de dijital başvuru yapmak isteyenler için kullanılabilir.
Başvurunun etkili olması için şikâyet kısa, net ve somut yazılmalı; adres bilgisi eksiksiz girilmeli; fotoğraf varsa eklenmeli; başvuru numarası takip edilmelidir. Aynı sokakta birden fazla sorun varsa her konu için ayrı başvuru oluşturmak, talebin doğru müdürlüğe yönlendirilmesini kolaylaştırır.
Sonuç olarak mahallede çöp, kaldırım ve yol şikâyetlerinde doğru adres öncelikle ilgili belediyedir. Belediye çağrı merkezi, ALO 153 benzeri çözüm merkezleri, e-belediye, e-Devlet ve gerektiğinde CİMER kanalları kullanılarak sorun kayıt altına alınabilir ve sürecin takibi yapılabilir.
