Emeklilere ÖTV’siz araç alımıyla ilgili beklenen düzenleme yeniden gündemde. Ancak TBMM kayıtlarında yer alan teklif, kamuoyunda konuşulduğu gibi tüm emeklileri kapsamıyor. CHP Tokat Milletvekili Kadim Durmaz imzasıyla sunulan kanun teklifi, Bağ-Kur kapsamında yaşlılık aylığı bağlanan esnaf ve sanatkârlara bir defaya mahsus ÖTV istisnası tanınmasını öngörüyor. Teklifin son durumu ise TBMM kayıtlarına göre komisyonda görünüyor.
Düzenleme, 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu’nda değişiklik yapılmasını hedefliyor. Teklif yasalaşırsa, 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamında esnaf ve sanatkâr sayılan, 5510 sayılı Kanun’un 4/1-b bendi kapsamında sigortalıyken yaşlılık aylığı bağlanan kişiler, belirlenen şartlarla binek otomobil alımında ÖTV istisnasından yararlanabilecek.
Düzenleme henüz yürürlükte değil
Teklifin TBMM’deki esas numarası 2/3561 olarak kayıtlara geçti. Başkanlığa geliş tarihi 27 Şubat 2026 olan düzenlemenin özeti, yaşlılık aylığı bağlanan esnaf ve sanatkârlara emeklilik tarihinden itibaren 5 yıl içinde bir defaya mahsus ÖTV istisnası tanınması ve bu istisnayla alınan taşıtların 5 yıl süreyle devredilememesi olarak yer aldı. TBMM sayfasında teklifin “Son Durumu” bölümü Komisyonda olarak görünüyor.
Bu nedenle şu aşamada emekliler için başlamış resmi bir ÖTV’siz araç başvuru süreci bulunmuyor. Düzenlemenin uygulanabilmesi için teklifin komisyon ve Genel Kurul süreçlerini tamamlaması, kabul edilmesi ve Resmî Gazete’de yayımlanması gerekiyor.
Kimler yararlanabilecek?
Teklif metninde hak sahibi grubu dar tutuldu. Buna göre düzenlemenin hedefinde tüm SSK, Bağ-Kur veya Emekli Sandığı emeklileri değil; emekli olmuş küçük esnaf ve sanatkârlar yer alıyor. Metinde yararlanıcı kitlenin 5362 sayılı Kanun kapsamındaki esnaf ve sanatkârlarla sınırlandırıldığı, ayrıca 5510 sayılı Kanun’a göre 4/1-b kapsamında yaşlılık aylığı bağlanmış olma şartı arandığı belirtiliyor.
Teklifte öne çıkan şartlar şöyle:
| Başlık | Teklifte yer alan düzenleme |
|---|---|
| Kapsam | Bağ-Kur kapsamında yaşlılık aylığı bağlanan esnaf ve sanatkârlar |
| Araç türü | 87.03 G.T.İ.P. numarasında yer alan binek otomobiller |
| Kullanım hakkı | Bir defaya mahsus |
| Süre şartı | Emeklilik tarihinden itibaren 5 yıl içinde |
| Satış/devir şartı | Araç 5 yıl geçmeden devredilemeyecek |
| İstisnai durum | Deprem, sel, yangın veya kaza nedeniyle aracın kullanılamaz hale gelmesi halinde yeni hak öngörülüyor |
5 yıl satış yasağı öne çıktı
Teklifin en önemli maddelerinden biri, ÖTV istisnasıyla alınan aracın iktisap tarihinden itibaren 5 yıl geçmeden devredilememesi. Metne göre bu süre dolmadan satış, devir veya benzeri bir tasarrufta bulunulması halinde, zamanında alınmayan vergi ile gecikme faizi ve fer’îlerinin ilgili mevzuat kapsamında tahsil edilmesi öngörülüyor.
Ayrıca araçların deprem, sel, yangın veya kaza sonucu kullanılamaz hale gelerek hurdaya çıkarılması durumunda, hak sahibinin bir araç daha istisna kapsamında iktisap edebilmesi planlanıyor. Uygulamaya ilişkin usul ve esasların ise Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirlenmesi teklif metninde yer alıyor.
Araç listesi henüz açıklanmadı
Düzenleme henüz yasalaşmadığı için emeklilere yönelik kesinleşmiş bir ÖTV’siz araç marka ve model listesi bulunmuyor. Teklif metninde marka veya model adı geçmiyor; yalnızca 87.03 G.T.İ.P. numarasında yer alan taşıtlara atıf yapılıyor. Bu ifade genel olarak binek otomobil grubunu işaret ediyor.
Kanun teklifinin kabul edilmesi halinde başvuru yöntemi, belge şartları, araçlara ilişkin teknik sınırlar ve uygulama esaslarının ayrıca netleşmesi bekleniyor. Bu nedenle mevcut aşamada “emeklilere ÖTV’siz araç satışı başladı” şeklindeki ifadeler resmi süreci yansıtmıyor.
Mevcut ÖTV muafiyeti farklı kapsamda
Türkiye’de hâlihazırda ÖTV istisnası denildiğinde en bilinen uygulama engelli bireylere yönelik araç alım muafiyeti. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın açıklamalarına göre, belirli şartları sağlayan engelli bireyler için motorlu taşıt alımında ÖTV istisnası uygulanabiliyor. Ancak emekli esnafa yönelik teklif, bu mevcut uygulamadan ayrı ve henüz yasalaşmamış bir düzenleme niteliği taşıyor.
Sonuç olarak, emeklilere ÖTV’siz araç düzenlemesinde en kritik nokta teklifin henüz kanunlaşmamış olması. Düzenleme kabul edilirse, hak tüm emeklilere değil, teklif metninde tanımlanan Bağ-Kur emeklisi esnaf ve sanatkârlar için geçerli olacak. Sürecin netleşmesi için komisyon görüşmeleri, Genel Kurul aşaması ve olası Resmî Gazete yayımı takip edilecek.
