Türk tiyatrosu ve sinemasının unutulmaz isimlerinden Zeki Alasya, özellikle Metin Akpınar ile oluşturduğu ikili, Devekuşu Kabare geleneğine katkısı ve Yeşilçam komedilerindeki rolleriyle Türkiye’nin hafızasında yer edindi. Anadolu Ajansı’nın biyografi haberine göre Alasya, 18 Nisan 1943’te İstanbul Şehzadebaşı’nda doğdu. SinemaTürk kayıtlarında ise doğum tarihi 16 Nisan 1943, doğum yeri İstanbul olarak geçiyor.
Zeki Şenol Alasya tam adıyla bilinen sanatçı, yalnızca oyuncu olarak değil, yönetmen, yazar ve sahne emekçisi kimliğiyle de uzun yıllar üretim yaptı. Anadolu Ajansı, Alasya’nın 56 yıllık sanat hayatında çok sayıda tiyatro oyunu, film ve dizide rol aldığını; 75 filmde oyuncu olarak yer aldığını, 10 filmin senaryosunu yazdığını ve 25 filmin yönetmenliğini yaptığını aktarıyor.
Zeki Alasya nereli?
Zeki Alasya için “nereli?” sorusunun en net yanıtı İstanbul. Doğum yeri SinemaTürk kayıtlarında İstanbul olarak yer alırken, Anadolu Ajansı sanatçının İstanbul Şehzadebaşı’nda dünyaya geldiğini belirtiyor. Aynı kaynakta Alasya’nın aslen Kıbrıslı olduğu bilgisi de yer alıyor.
| Bilgi | Detay |
|---|---|
| Tam adı | Zeki Şenol Alasya |
| Doğum tarihi | 18 Nisan 1943; SinemaTürk kaydında 16 Nisan 1943 |
| Doğum yeri | İstanbul |
| Aslen | Kıbrıslı |
| Vefat tarihi | 8 Mayıs 2015 |
| Ölüm yeri | İstanbul |
| Eğitim | Robert Kolej |
| Mesleği | Oyuncu, yönetmen, yazar |
Ne zaman vefat etti?
Zeki Alasya, 8 Mayıs 2015’te İstanbul’da hayatını kaybetti. Anadolu Ajansı’nın haberine göre Koç Üniversitesi Hastanesi tarafından yapılan açıklamada, sanatçının karaciğer hastalığı nedeniyle 22 Nisan’dan bu yana tedavi altında olduğu ve saat 10.32’de yaşamını yitirdiği bildirildi.
Cenazesi, vefatının ardından İstanbul’da düzenlenen törenle son yolculuğuna uğurlandı. AA’nın aktardığı bilgiye göre Alasya, Zincirlikuyu Mezarlığına defnedildi.
Tiyatro kariyeri
Zeki Alasya’nın sanat hayatı tiyatroyla başladı. 1959’da Milli Türk Talebe Birliği Tiyatrosunda amatör olarak sahneye çıkan sanatçı, daha sonra Arena Tiyatrosu, Genar Tiyatrosu ve Ulvi Uraz Tiyatrosu’nda çalıştı. Profesyonel oyunculuk döneminde Arena Tiyatrosu’nda Mister Nato ve Kargalar Okulu oyunlarında rol aldı; Ulvi Uraz Tiyatrosu’nda sahnelenen Hababam Sınıfı oyunuyla 1965’te dikkat çekti.
Alasya’nın tiyatrodaki en önemli duraklarından biri Devekuşu Kabare Tiyatrosu oldu. 1967’de Haldun Taner, Metin Akpınar ve Ahmet Gülhan ile birlikte bu tiyatronun kurucuları arasında yer aldı. AA’nın biyografi haberine göre Alasya, Devekuşu Kabare’de oyuncu, yazar ve yönetmen olarak görev yaptı.
Rol aldığı bazı tiyatro oyunları arasında Gözlerimi Kaparım Vazifemi Yaparım, Vatan Kurtaran Şaban, Astronot Niyazi, Ha Bu Diyar, Haneler, Keşanlı Ali Destanı, Aşk Olsun, Deliler, Geceler, Yasaklar, Beyoğlu Beyoğlu, Reklamlar ve Dün Bugün bulunuyor.
Oynadığı filmler
Zeki Alasya, sinemaya 1972 yapımı Karaoğlan Geliyor filminde canlandırdığı “Çalık” karakteriyle adım attı. Aynı yıl Sev Kardeşim, Tatlı Dillim ve Tarkan Altın Madalyon filmlerinde de yer aldı.
Sanatçının filmografisinde Mavi Boncuk, Salak Milyoner, Köyden İndim Şehre, Beş Milyoncuk Borç Verir Misin, Güler Misin Ağlar Mısın, Nereden Çıktı Bu Velet, Hasip ile Nasip, Nereye Bakıyor Bu Adamlar, Her Gönülde Bir Aslan Yatar, Aslan Bacanak, Sivri Akıllılar, Petrol Kralları, Cafer’in Çilesi, Doktor, Köşe Kapmaca, Vay Başımıza Gelenler, Güle Güle, Pardon, Hababam Sınıfı Merhaba, Kalbin Zamanı, Hayattan Korkma ve Aşk Geliyorum Demez gibi yapımlar öne çıkıyor.
Metin Akpınar ile birlikte rol aldığı komedi filmleri, Zeki Alasya’nın geniş kitlelerce tanınmasında belirleyici oldu. AA, ikilinin 1973’ten itibaren Türk sinemasında yeni bir beraberlik oluşturduğunu ve uzun yıllar komedi ağırlıklı filmlerde birlikte yer aldığını aktarıyor.
Oynadığı diziler
Zeki Alasya, kariyerinin son dönemlerinde televizyon dizilerinde daha sık görünmeye başladı. SinemaTürk kayıtlarında sanatçının rol aldığı televizyon yapımları arasında Güler Misin Ağlar Mısın, Biz Bize Benzeriz, Zeki Metince, Hastane, Yerim Seni, Dedem, Gofret ve Ben, Anne Babamla Evlensene, Yabancı Damat, Cennet Mahallesi, Oyun Bitti, Görgüsüzler, Anında Görüntü Show, Akasya Durağı, Bizim Okul, Küçük Ağa ve Arka Sokaklar yer alıyor.
AA’nın biyografi haberine göre Alasya’nın son filmi 2009 yapımı Aşk Geliyorum Demez, son dizisi ise 2014’te ekranlara gelen Küçük Ağa oldu.
Yönetmenlik yaptığı yapımlar
Zeki Alasya, oyunculuğunun yanında yönetmenlik de yaptı. AA’ya göre film yönetmenliğine 1977’de başlayan sanatçı; Aslan Bacanak, Sivri Akıllılar, Cafer’in Çilesi, Petrol Kralları, Doktor, Köşe Kapmaca, Vay Başımıza Gelenler ve Elveda Dostum gibi filmlerin yönetmen koltuğunda oturdu.
SinemaTürk kayıtlarında Alasya’nın yönetmen olarak yer aldığı yapımlar arasında ayrıca Dönme Dolap, Davetsiz Misafir, Kaptan, Patron Duymasın, Yanlış Numara, Yaz Bitti, Namus Düşmanı, Adada Bir Sonbahar, Rus Gelin ve Cumhurbaşkanı Öteki Türkiye’de bulunuyor.
Aldığı ödüller
Zeki Alasya’nın kariyerinde onur ve yaşam boyu başarı ödülleri öne çıkıyor. AA’nın aktardığına göre sanatçı, 1998’de Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından Devlet Sanatçısı unvanına layık görüldü.
Antalya Altın Portakal Film Festivali tarihçe kayıtlarında, 2010 yılında verilen Yaşam Boyu Başarı Ödülleri arasında Zeki Alasya’nın adı Metin Akpınar ile birlikte yer alıyor.
İstanbul Film Festivali’nin resmi İKSV sayfasına göre Zeki Alasya, 2011 yılında 30. İstanbul Film Festivali Sinema Onur Ödülüne layık görüldü.
| Yıl | Ödül / Unvan | Kurum / Festival |
|---|---|---|
| 1998 | Devlet Sanatçısı unvanı | Kültür ve Turizm Bakanlığı |
| 2010 | Yaşam Boyu Başarı Ödülü | Antalya Altın Portakal Film Festivali |
| 2011 | Sinema Onur Ödülü | 30. İstanbul Film Festivali |
Türk sinemasındaki yeri
Zeki Alasya, tiyatro kökenli oyunculuğunu sinema ve televizyona taşıyan, mizahı sahne disipliniyle birleştiren isimlerden biri oldu. Metin Akpınar ile kurduğu uzun soluklu ortaklık, özellikle 1970’li yıllardan itibaren Yeşilçam komedisinin en tanınan ikililerinden birini ortaya çıkardı.
Alasya’nın kariyeri, sadece oyunculukla sınırlı kalmadı. Tiyatro sahnesinde kostümden yazarlığa, sinemada oyunculuktan yönetmenliğe uzanan üretimi, onu Türk eğlence ve sanat tarihinin çok yönlü isimlerinden biri haline getirdi. Bugün Zeki Alasya denildiğinde, hem Devekuşu Kabare’nin sahne mirası hem de Yeşilçam’ın sıcak ve geniş kitlelere ulaşan komedi geleneği akla geliyor.
