Evcil hayvanla yurt dışına çıkmak isteyenlerin mikroçip, ev hayvanı pasaportu, kuduz aşısı, gidilecek ülkenin istediği testler, resmî veteriner sağlık sertifikası ve hava yolu taşıma kurallarını önceden kontrol etmesi gerekiyor. Avrupa Birliği ülkeleri için Türkiye’den gidecek kedi, köpek ve gelinciklerde kuduz antikor titrasyon testi ve resmî sağlık sertifikası öne çıkarken, ABD gibi ülkelerde köpekler için CDC kuralları ayrıca uygulanıyor.
Yurt dışına taşınma, uzun süreli seyahat, eğitim, iş değişikliği veya tatil planı yapan evcil hayvan sahiplerinin en çok merak ettiği konuların başında “Kedimi ya da köpeğimi yurt dışına nasıl çıkarabilirim?” sorusu geliyor. Evcil hayvanla seyahat, yalnızca uçak bileti almakla tamamlanan bir işlem değil. Mikroçipten kuduz aşısına, kan testinden resmî veteriner sağlık sertifikasına kadar birçok adımın doğru sırayla ve zamanında yapılması gerekiyor.
Türkiye’den evcil hayvan çıkarma süreci, gidilecek ülkenin kurallarına göre değişiyor. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın Ankara İl Müdürlüğü duyurusunda, 1 Şubat 2024’ten itibaren evcil hayvanlarıyla yurt dışına çıkmak isteyenlerin veteriner sağlık sertifikası düzenlenmesi için gerekli evraklar ve hayvanlarıyla birlikte ikametlerinin bulunduğu İlçe Tarım ve Orman Müdürlüklerine başvurması gerektiği belirtiliyor.
İlk adım: Gideceğiniz ülkenin kurallarını öğrenin
Evcil hayvanla yurt dışına çıkışta tek bir standart prosedür yok. Avrupa Birliği, Birleşik Krallık, ABD, Kanada, Birleşik Arap Emirlikleri, Japonya veya Avustralya gibi ülkelerin talep ettiği belgeler ve bekleme süreleri farklı olabilir.
Bu nedenle işlemlere başlamadan önce gidilecek ülkenin resmî veteriner otoritesi, konsolosluğu, büyükelçiliği veya Tarım ve Orman Bakanlığı birimleri üzerinden güncel şartlar öğrenilmeli. Tarım ve Orman Bakanlığı uygulama talimatında, alıcı ülkenin talepleri bilinmeden veteriner sağlık sertifikası düzenlenmeyeceği belirtiliyor.
Bu aşama özellikle Avrupa Birliği ülkeleri için kritik. Çünkü AB, Türkiye gibi AB dışı ülkelerden gelen kedi, köpek ve gelincikler için mikroçip, geçerli kuduz aşısı, kuduz antikor titrasyon testi ve resmî sağlık sertifikası gibi şartlar uyguluyor. Avrupa Komisyonu, AB’ye AB dışı ülkeden gelecek kedi, köpek veya gelinciklerin resmî veteriner tarafından düzenlenen AB hayvan sağlık sertifikasına sahip olması gerektiğini bildiriyor.
Mikroçip ve ev hayvanı pasaportu zorunlu
Yurt dışına çıkacak kedi ve köpeklerin kimliklendirilmiş olması gerekiyor. Bu işlem, mikroçip uygulaması ve ev hayvanı pasaportu ile yapılıyor. Mikroçip, hayvanın kimliğini doğrulayan benzersiz numarayı içeriyor; pasaportta ise hayvanın sahibine, mikroçip numarasına, aşılarına ve sağlık bilgilerine ilişkin kayıtlar yer alıyor.
Ankara İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’nün yurt dışına ev ve süs hayvanı götürecekler için yayımladığı bilgilendirmede, hayvanların yeni kimlik belgesine, yani ev hayvanı pasaportuna sahip olması gerektiği; kimlikte hayvan sahibinin adı, adresi, hayvanın eşkâli ve sağlık bilgilerinin yer alması gerektiği aktarılıyor.
Burada önemli nokta, mikroçipin aşılardan önce takılmış olmasıdır. Birçok ülke, kuduz aşısının mikroçip takıldıktan sonra yapılmasını ister. Aşı önce yapıldıysa ve mikroçip sonradan takıldıysa, bazı ülkeler bu aşıyı geçerli kabul etmeyebilir. Bu nedenle yurt dışı planı olan hayvan sahipleri işlemlere veteriner hekimle birlikte, doğru sıralamayla başlamalıdır.
Kuduz aşısı güncel olmalı
Evcil hayvanla yurt dışına çıkışta en temel sağlık şartlarından biri kuduz aşısıdır. Kedi ve köpeklerin kuduz aşısının güncel olması, aşı tarihinin pasaporta işlenmesi ve mikroçip numarasıyla eşleşmesi gerekir.
Bazı ülkeler kuduz aşısından sonra belirli bir bekleme süresi ister. AB kurallarında da mikroçip ve kuduz aşısı süreci, giriş şartlarının temel parçalarından biridir. Avrupa Komisyonu’nun AB’ye evcil hayvan giriş kurallarında, kedi, köpek ve gelincikler için kuduz antikor titrasyon testinin belirlenen kurallara göre yapılması gerektiği açıklanıyor.
Kuduz aşısının günü geçmişse seyahat planı aksayabilir. Bu nedenle hayvan sahipleri, seyahat tarihinden aylar önce veteriner hekimle aşı kayıtlarını kontrol etmeli ve gerekiyorsa yeni aşı takvimi oluşturmalıdır.
Avrupa Birliği için kuduz antikor titrasyon testi önemli
Türkiye’den Avrupa Birliği ülkelerine kedi, köpek veya gelincik götürmek isteyenlerin en çok dikkat etmesi gereken belgelerden biri kuduz antikor titrasyon testi. Bu test, hayvanın kuduz aşısına karşı yeterli bağışıklık yanıtı oluşturup oluşturmadığını gösterir.
Avrupa Komisyonu, AB dışı ülkelerden getirilecek kedi, köpek ve gelinciklerde kuduz antikor titrasyon testinin belirli kurallara göre yapılması gerektiğini bildiriyor. AB’ye girişte resmî sağlık sertifikası da son hareket öncesinde yetkili veteriner otorite tarafından düzenlenmelidir.
Bu test için genellikle kuduz aşısından sonra belirli süre beklenir, yetkili veteriner tarafından kan alınır ve numune yetkilendirilmiş laboratuvara gönderilir. Sonuç uygun çıksa bile bazı ülke grupları için kan alım tarihinden sonra bekleme süresi uygulanabilir. Bu nedenle AB seyahati planlayanların işlemlere son haftalarda değil, birkaç ay önceden başlaması gerekir.
Veteriner sağlık sertifikası nereden alınır?
Evcil hayvanla yurt dışına çıkışta en kritik belgelerden biri veteriner sağlık sertifikasıdır. Bu belge, özel veteriner kliniğinde düzenlenen aşı karnesiyle aynı şey değildir. Resmî çıkış sertifikası, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın yetkili birimleri tarafından düzenlenir.
Tarım ve Orman Bakanlığı Ankara İl Müdürlüğü duyurusuna göre, yurt dışına çıkacak evcil hayvanlar için başvurular ikamet edilen ilçedeki İlçe Tarım ve Orman Müdürlüklerine, gerekli evraklar ve hayvanla birlikte yapılmalıdır.
Sertifika düzenlenirken gidilecek ülkenin istediği belgeler, pasaport, mikroçip kaydı, aşılar, test sonuçları ve hayvanın genel sağlık durumu kontrol edilir. Alıcı ülke kuduz antikor titrasyon testi veya ek parazit uygulaması istiyorsa, bu belgeler olmadan sertifika düzenlenmeyebilir.
Hava yolu kuralları ayrıca kontrol edilmeli
Ülke giriş belgeleri tamamlanmış olsa bile evcil hayvanın uçağa kabul edilmesi için hava yolu şirketinin kurallarına uymak gerekir. Hava yolları; kabin içi taşıma, kargo bölümü, taşıma çantası ölçüsü, hayvanın ağırlığı, türü, yaşı ve uçuş rotasına göre farklı kurallar uygulayabilir.
Bazı hava yolları kısa burunlu köpek ve kedi ırklarını sıcaklık, solunum riski veya uçuş güvenliği nedeniyle sınırlayabilir. Bazı ülkeler ise evcil hayvanların yalnızca belirli giriş noktalarından veya kargo prosedürüyle kabul edilmesini isteyebilir.
Bu nedenle evcil hayvan sahipleri bilet almadan önce hava yolu şirketinden yazılı onay almalı, taşıma çantasının ölçülerini ve hayvanın kabinde mi yoksa uçak altı bölümde mi taşınacağını netleştirmelidir. Aktarmalı uçuşlarda transit ülke kuralları da ayrıca kontrol edilmelidir.
ABD’ye köpek götürecekler için CDC kuralları var
ABD’ye köpek götürmek isteyenler için kurallar ayrıca CDC tarafından belirleniyor. CDC’nin güncel bilgilendirmesine göre ABD’ye girecek köpeklerin sağlıklı görünmesi, en az 6 aylık olması, mikroçip taşıması ve CDC Dog Import Form kaydının tamamlanmış olması gerekiyor. Köpek son 6 ay içinde kuduz açısından yüksek riskli bir ülkede bulunduysa ek belge ve aşılama şartları uygulanıyor.
CDC’nin yüksek riskli ülkeler listesi zaman içinde güncellenebildiği için ABD’ye seyahat edecek kişilerin yalnızca genel bilgiyle hareket etmemesi gerekir. Köpeğin son 6 ayda bulunduğu ülkeler, aşıyı hangi ülkede olduğu, mikroçip bilgisi ve sağlık belgeleri ABD’ye girişte belirleyici olabilir.
Kediler için ABD kuralları köpeklere göre farklıdır; ancak eyalet, hava yolu ve sağlık belgesi şartları yine de kontrol edilmelidir.
Gerekli belgeler genel olarak neler?
Gidilecek ülkeye göre değişmekle birlikte Türkiye’den evcil hayvanla yurt dışına çıkışta en sık istenen belgeler şunlardır:
Mikroçip kaydı, ev hayvanı pasaportu, güncel kuduz aşısı, gerekiyorsa kuduz antikor titrasyon testi sonucu, resmî veteriner sağlık sertifikası, hayvan sahibinin kimlik ve seyahat belgeleri, uçuş rezervasyonu, hava yolu taşıma onayı ve varış ülkesinin istediği ek formlar.
AB ülkelerine gidecekler için AB hayvan sağlık sertifikası ve kuduz antikor titrasyon testi öne çıkar. ABD’ye köpek götürecekler için CDC Dog Import Form ve CDC’nin risk sınıflandırmasına göre ek belgeler gerekebilir. Bazı ülkeler parazit tedavisi, ithalat izni, karantina rezervasyonu veya belirli laboratuvar raporları isteyebilir.
İşlemlere ne zaman başlanmalı?
Evcil hayvanla yurt dışına çıkışta en büyük hata işlemleri son haftaya bırakmak. Mikroçip ve pasaport kısa sürede tamamlanabilir; ancak kuduz aşısı, antikor titrasyon testi, laboratuvar sonucu ve bekleme süreleri nedeniyle süreç aylar sürebilir.
AB’ye gidiş planlayanlar için işlemlere en az 3-4 ay önce başlamak güvenli bir yaklaşım olur. Daha sıkı kuralları olan ülkeler için bu süre daha da uzayabilir. Avustralya, Yeni Zelanda, Japonya ve bazı ada ülkeleri gibi destinasyonlarda karantina, ithalat izni ve uzun hazırlık takvimi gündeme gelebilir.
Seyahat tarihinden hemen önce alınması gereken belge ise genellikle resmî veteriner sağlık sertifikasıdır. Avrupa Birliği’nin pet travel bilgilendirmesinde, AB dışı bir ülkeden gelen evcil hayvanın resmî devlet veterineri tarafından düzenlenen hayvan sağlık sertifikasına sahip olması ve bu sertifikanın AB’ye varıştan en fazla 10 gün önce düzenlenmesi gerektiği belirtiliyor.
Kedi, köpek ve gelincik dışındaki hayvanlarda süreç değişebilir
Evcil hayvan denildiğinde çoğu kişi kedi ve köpeği düşünse de kuş, tavşan, hamster, sürüngen veya egzotik hayvanlar için kurallar farklı olabilir. Bazı türler CITES kapsamına girebilir, bazıları belirli ülkelere hiç kabul edilmeyebilir, bazıları için ithalat izni veya karantina gerekebilir.
Bu nedenle kedi, köpek ve gelincik dışındaki hayvanlar için ülke bazlı resmî kurallar mutlaka araştırılmalı. Her hayvan türü “pet pasaport” prosedürüyle kolayca taşınamaz.
Taşıma çantası ve hayvanın konforu unutulmamalı
Belgeler kadar önemli bir diğer başlık da hayvanın yolculuk güvenliği. Taşıma çantası hava yolu kurallarına uygun, havalandırmalı, sağlam kilitli, hayvanın ayakta durup dönebileceği ölçülerde ve kaçmaya izin vermeyecek yapıda olmalıdır.
Uçuştan önce hayvanın taşıma çantasına alışması sağlanmalı. Mama ve su düzeni, tuvalet ihtiyacı, stres tepkisi ve veterinerin yolculuk önerileri dikkate alınmalı. Sakinleştirici ilaçlar veteriner önerisi olmadan kullanılmamalı; bazı ilaçlar uçuş sırasında solunum ve tansiyon açısından risk oluşturabilir.
En sık yapılan hatalar
Evcil hayvan sahiplerinin en sık yaptığı hatalardan biri, yalnızca özel veterinerdeki aşı karnesini yeterli sanmak. Oysa yurt dışı çıkışında resmî veteriner sağlık sertifikası gerekir.
İkinci hata, kuduz aşısı ile mikroçip sırasını karıştırmak. Mikroçip takılmadan yapılan kuduz aşısı bazı ülke kurallarında geçerli sayılmayabilir.
Üçüncü hata, kan titrasyon testi ve bekleme süresini son ana bırakmak. Özellikle AB ülkeleri için test ve bekleme takvimi seyahat tarihini doğrudan etkileyebilir.
Dördüncü hata, hava yolu onayı almadan bilet almak. Her uçakta evcil hayvan kontenjanı sınırlı olabilir ve bazı rotalarda evcil hayvan kabul edilmeyebilir.
Beşinci hata ise varış ülkesinin güncel kurallarını eski blog yazıları veya sosyal medya yorumlarına göre yorumlamak. Evcil hayvan giriş kuralları değişebildiği için resmî kaynaklar esas alınmalıdır.
Neden Önemli?
Evcil hayvanla yurt dışına çıkışta eksik belge veya yanlış zamanlama, hayvanın uçağa alınmamasına, sınırda bekletilmesine, karantinaya yönlendirilmesine veya ülkeye kabul edilmemesine yol açabilir. Bu durum hem hayvanın sağlığı hem de sahibinin seyahat planı açısından ciddi sorun yaratır.
Özellikle AB, ABD ve sıkı biyogüvenlik kuralları olan ülkelerde belgelerin doğru hazırlanması zorunludur. Mikroçip, kuduz aşısı, test sonucu, resmî sertifika ve hava yolu onayı birbirini tamamlayan adımlardır; birinin eksik olması tüm seyahati riske atabilir.
Sırada Ne Var?
Evcil hayvanla yurt dışına çıkmak isteyenlerin ilk adımı, gidilecek ülkenin güncel giriş şartlarını öğrenmek ve veteriner hekimle takvim oluşturmaktır. Ardından mikroçip, pasaport, kuduz aşısı, gerekiyorsa titrasyon testi, resmî sağlık sertifikası ve hava yolu taşıma onayı tamamlanmalıdır.
Seyahat planı yapılırken yalnızca kişinin vizesi ve bileti değil, evcil hayvanın belge takvimi de dikkate alınmalıdır. En güvenli yol, işlemlere birkaç ay önceden başlamak ve son aşamada İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden resmî sertifika sürecini tamamlamaktır.
