Tekirdağ’ın Şarköy ilçesi kıyılarında pusula denizanası görüldü. Uzmanlar, Chrysaora hysoscella türünün dokunaçlarındaki yakıcı hücreler nedeniyle ciltte yanma, kızarıklık ve tahrişe yol açabileceğini belirtiyor. Marmara’da görünürlüğün artmasında deniz kirliliği, ısınma ve ekosistem baskılarının etkili olabileceği değerlendiriliyor.
Tekirdağ’ın Şarköy ilçesi kıyılarında zehirli özellik gösterebilen pusula denizanası görüldü. Bilimsel adı Chrysaora hysoscella olan tür, özellikle dokunaçlarındaki yakıcı hücreler nedeniyle denize girenler ve kıyıda temas riski bulunan vatandaşlar için dikkat edilmesi gereken canlılar arasında yer alıyor.
Hidrobiyolog Levent Artüz, Şarköy’de görülen canlının pusula denizanası olduğunu belirterek bu türün Türkiye kıyılarında rastlanabilen denizanaları arasında bulunduğunu söyledi. Artüz’e göre türün Marmara’daki varlığı yeni değil; ancak kirlilik, deniz suyu sıcaklığındaki değişim ve aşırı avlanma gibi ekosistem baskıları görünürlüğünü artırabiliyor.
Pusula denizanası nasıl tanınıyor?
Pusula denizanası, adını çan kısmındaki pusulayı andıran kahverengi desenlerden alıyor. Türün erişkin bireylerinde çan çapı genellikle 15 ila 25 santimetre arasında değişebiliyor. Sarı-beyaz, yarı saydam gövde üzerinde kahverengi çizgiler ve merkezde belirgin desenler görülebiliyor.
Dünya Deniz Türleri Sicili’nde Chrysaora hysoscella olarak sınıflandırılan bu canlı, Pelagiidae familyasına bağlı bir denizanası türü. Yayılım alanı Atlantik’in kuzeydoğusu, Akdeniz, Kuzey Denizi ve Türkiye kıyılarını da kapsayan bölgelere uzanıyor.
Temas halinde ne olur?
Pusula denizanasının dokunaçlarında avlanma ve savunma amacıyla çalışan yakıcı hücreler bulunuyor. Bu hücreler insan cildiyle temas ettiğinde yanma, batma, kaşıntı, kızarıklık, su toplama ve kamçı izine benzer belirtilere yol açabiliyor.
Uzmanlar, denizanası temasında panik yapılmaması, kişinin sudan çıkması ve temas eden bölgenin tatlı suyla değil deniz suyuyla yıkanması gerektiğini vurguluyor. Tatlı su, bazı durumlarda yakıcı kapsüllerin daha fazla aktive olmasına neden olabileceği için önerilmiyor. Ciltte kalan dokunaç parçalarının eldiven, cımbız veya benzeri koruyucu bir yöntemle dikkatlice çıkarılması; bölgenin ovulmaması ve tırnakla kazınmaması tavsiye ediliyor.
Şiddetli ağrı, yaygın kızarıklık, nefes darlığı, baş dönmesi, alerjik reaksiyon belirtisi veya çocuklarda temas gibi durumlarda sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor.
Marmara’da neden daha sık görülüyor?
Son haftalarda Marmara Denizi’nde pusula denizanası görülme sıklığının arttığına yönelik uzman değerlendirmeleri gündeme geldi. Marmara kıyılarında İstanbul, Tekirdağ, Balıkesir ve Çanakkale çevresinde gözlemler yapıldığına ilişkin haberler yayımlandı.
Uzmanlara göre denizanası popülasyonlarındaki artış tek bir nedene bağlanmıyor. Deniz suyu sıcaklıkları, kirlilik, organik yük, akıntılar, aşırı avcılık ve deniz ekosistemindeki dengenin bozulması bu tür canlıların kıyıya yakın bölgelerde daha görünür hâle gelmesinde rol oynayabiliyor.
Vatandaşlar neye dikkat etmeli?
Kıyıda veya denizde pusula denizanası görüldüğünde çıplak elle temas edilmemeli. Ölü gibi görünen denizanalarının dokunaçlarında da yakıcı hücreler aktif kalabileceği için sahile vurmuş bireylere dokunulmaması gerekiyor.
Denize girenlerin özellikle yoğun denizanası görülen bölgelerde çocukları gözetim altında tutması, temas sonrası bölgeyi ovalamaması ve belirtiler devam ederse tıbbi destek alması öneriliyor.
Neden önemli?
Marmara Denizi, son yıllarda kirlilik, müsilaj, biyoçeşitlilik kaybı ve deniz suyu sıcaklıklarındaki değişim nedeniyle yakından izlenen bir ekosistem hâline geldi. Pusula denizanası gibi türlerin kıyılarda daha sık görülmesi, yalnızca tatilciler için temas riski anlamına gelmiyor; aynı zamanda deniz ekosistemindeki baskıların da yeniden tartışılmasına neden oluyor.
Uzmanların uyarısı, paniğe yol açmadan dikkatli olunması yönünde. Pusula denizanası görülen bölgelerde denize girenlerin temastan kaçınması, yerel yetkililerin ve bilim insanlarının uyarılarını takip etmesi önem taşıyor.
