Su faturası beklenenden yüksek geldiyse ilk yapılması gereken, faturayı yalnızca toplam tutar üzerinden değerlendirmek değil, tüketim miktarını ve sayaç bilgilerini kontrol etmektir. Faturadaki artış; gerçek tüketim artışı, sayaç okuma hatası, tesisatta gizli su kaçağı, sayaç arızası, uzun okuma dönemi veya önceki dönemden devreden borç gibi farklı nedenlerden kaynaklanabilir.
Bu nedenle yüksek su faturasında aceleyle ödeme ya da itiraz kararı vermeden önce metreküp tüketimi, sayaç endeksi ve faturanın kapsadığı gün sayısı incelenmelidir. Su idarelerinin bilgilendirmelerinde de yüksek fatura şikâyetlerinde okuma hatası, tesisat kaçağı ve sayaç arızası ihtimallerinin sırayla kontrol edilmesi gerektiği belirtiliyor.
Yüksek faturada ilk kontrol ne olmalı?
Su faturasında ilk bakılması gereken alan, sayaçtan okunan tüketim miktarıdır. Faturalarda genellikle ilk endeks, son endeks ve bu iki değer arasındaki farktan oluşan tüketim bilgisi yer alır. Tutar yüksek görünüyorsa önce bu tüketimin önceki aylara göre gerçekten artıp artmadığı kontrol edilmelidir.
Örneğin önceki aylarda 8-10 metreküp su tüketen bir hanede yeni faturada 25-30 metreküp tüketim görünüyorsa bu farkın nedeni araştırılmalıdır. Ancak sadece tutara bakmak yanıltıcı olabilir. Çünkü tarife, atık su bedeli, kademe, vergi veya önceki dönem borcu gibi kalemler toplam faturayı etkileyebilir.
Aboneler ayrıca sayaç üzerindeki güncel endeks ile faturada yazan son endeksi karşılaştırmalıdır. Sayaçtaki değer faturadaki değerden düşükse okuma hatası ihtimali gündeme gelebilir. ASKİ’nin fatura düzeltme ve itiraz bilgilendirmesinde de abonelerin itirazdan önce sayaç tüketim göstergesini okuyarak faturada okuma hatası olup olmadığını kontrol etmesi gerektiği belirtiliyor.
Su faturası neden yüksek gelir?
Yüksek su faturasının en yaygın nedenlerinden biri, evde veya iş yerinde önceki döneme göre daha fazla su kullanılmasıdır. Kalabalık hane, misafir yoğunluğu, bahçe sulama, araç yıkama, tadilat, temizlik, havuz dolumu veya uzun süreli kullanım değişiklikleri tüketimi artırabilir.
Ancak yüksek faturanın nedeni her zaman görünür tüketim olmayabilir. Klozet rezervuarındaki kaçak, musluk sızıntısı, tesisat borularındaki gizli kaçak, vana arızası veya su deposu-hidrofor sistemiyle ilgili sorunlar da fark edilmeden ciddi tüketim oluşturabilir.
Denizli Su ve Kanalizasyon İdaresi’nin fazla yazan sayaç itirazı bilgilendirmesinde yüksek su faturasının nedenleri arasında bina tesisatında su kaçağı, hatalı endeks okunması, su sayacının arızalı olması ve normalden fazla su tüketimi sayılıyor. Aynı bilgilendirmede idarenin sorumluluk alanının su sayacına kadar olduğu, bina içindeki tesisat ve sıhhi tesisatın aboneye ait olduğu ifade ediliyor.
| Kontrol edilecek alan | Neden önemli? |
|---|---|
| Son endeks | Sayaç okumasının doğru yapılıp yapılmadığını gösterir |
| Tüketim miktarı | Önceki aylara göre olağan dışı artışı ortaya koyar |
| Okuma günü | Faturanın kaç günlük tüketimi kapsadığını gösterir |
| Önceki borç | Toplam tutarın yalnızca son tüketime ait olup olmadığını gösterir |
| Tesisat kaçağı | Kullanım dışı su kaybını açıklayabilir |
| Sayaç arızası | Tüketimin hatalı kaydedilmesine neden olabilir |
Gizli kaçak nasıl anlaşılır?
Su faturası yüksek geldiğinde en önemli ihtimallerden biri gizli kaçaktır. Bunun için basit bir kontrol yapılabilir. Evdeki tüm musluklar kapatılır, çamaşır ve bulaşık makinesi çalıştırılmaz, rezervuarların dolumu beklenir. Bu sırada sayaç hareket etmeye devam ediyorsa tesisatta kaçak ihtimali güçlenir.
Özellikle klozet rezervuarları, fark edilmesi en zor su kaçaklarından biridir. Rezervuardan klozete sürekli ince bir su akışı olması, günler içinde ciddi tüketim yaratabilir. Benzer şekilde duvar içindeki borularda, zemin altında veya sayaçtan sonraki tesisatta oluşan kaçaklar da gözle görülmeden faturaya yansıyabilir.
Konya Su ve Kanalizasyon İdaresi’nin sıkça sorulan sorular bölümünde, sayaçtan sonraki tesisatta meydana gelen kaçak veya patlaklar nedeniyle oluşan yüksek faturalar için abonelerin yazılı olarak müşteri hizmetlerine ya da kurumun web paneli üzerinden başvuru yapabileceği belirtiliyor.
Sayaç arızası ihtimali nasıl değerlendirilir?
Tesisatta kaçak bulunmadığı halde fatura olağan dışı yüksekse sayaç arızası ihtimali araştırılabilir. ASKİ’nin bilgilendirmesine göre okuma hatası yoksa ve tesisatta kaçak tespit edilmemişse, su sayacının fazla tüketim kaydedip kaydetmediğinin kontrolü için abone numarası ve kimlik fotokopisiyle ilgili birime başvuru yapılabiliyor.
ASKİ’nin sayaç arıza başvuru ekranında yer alan bilgilere göre muayenesi yapılan sayacın hatalı çalıştığının tespiti halinde sayaç ve sökme-takma bedeli alınmıyor; hatalı sayaca ait tahakkuklar yeniden düzenlenerek aboneye bildiriliyor.
Bu nedenle sayaç arızası şüphesinde abonenin kendi başına sayaca müdahale etmemesi gerekir. Sayaç mühürlü bir ölçüm cihazı olduğu için kontrol, değişim veya muayene işlemleri yetkili su idaresi tarafından yürütülmelidir.
Fatura itirazı nasıl yapılır?
Su faturasında okuma hatası, sayaç arızası veya olağan dışı tüketim şüphesi varsa abone bağlı bulunduğu belediye su ve kanalizasyon idaresine başvurarak fatura itirazında bulunabilir. Birçok idare bu başvuruları şube, çağrı merkezi, e-şube veya online işlem merkezi üzerinden kabul ediyor.
Ankara’da ASKİ’nin online işlem sisteminde “Fatura İtiraz” ve “Sayaç Arıza Başvurusu” hizmetleri yer alıyor. İstanbul’da ise İSKİ e-Şube üzerinden fatura itiraz durumu takip edilebiliyor ve arıza, şikâyet, öneri başvuru formu üzerinden bildirim yapılabiliyor.
İtiraz sırasında genellikle abone numarası, iletişim bilgileri, fatura bilgisi, sayaç fotoğrafı ve itiraz gerekçesi istenir. Başvuru yapılmadan önce sayaç göstergesinin net görülebildiği bir fotoğraf çekilmesi, faturadaki son endeksle karşılaştırma yapılmasını kolaylaştırır.
Yüksek faturada ödeme yapılmalı mı?
Yüksek fatura geldiğinde ödeme süresi ve itiraz süreci birlikte değerlendirilmelidir. İtiraz başvurusu yapmak, her durumda faturanın otomatik olarak iptal edildiği anlamına gelmez. Kurumun inceleme sonucuna göre okuma hatası, sayaç arızası veya düzeltme gerektiren bir durum tespit edilirse fatura yeniden düzenlenebilir.
Abonenin gecikme, kesme veya ek işlem riski yaşamaması için bağlı bulunduğu su idaresinin ödeme ve itiraz uygulamasını kontrol etmesi önemlidir. Bazı durumlarda fatura ödenip sonradan düzeltme yapılabilir; bazı durumlarda ise inceleme tamamlanana kadar kurumun yönlendirmesi beklenebilir. Bu süreç şehirden şehre değişebildiği için en doğru bilgi ilgili su idaresinden alınmalıdır.
Hangi belgeler hazırlanmalı?
Yüksek su faturası için başvuru yapmadan önce bazı bilgilerin hazır tutulması süreci hızlandırır. Abone numarası, T.C. kimlik bilgisi, fatura örneği, sayaç fotoğrafı, önceki dönem faturaları ve varsa tesisatçı raporu başvuruda işe yarayabilir.
Tesisatta kaçak tespit edildiyse onarımın yapıldığını gösteren belge, fatura veya servis kaydı da başvuruya eklenebilir. Özellikle gizli kaçak nedeniyle oluşan yüksek tüketimlerde, idarenin uygulamasına göre aboneden yazılı başvuru ve onarım belgesi istenebilir.
Su faturasını düşürmek için ne yapılabilir?
Su faturasını azaltmak için öncelikle kaçak ve sızıntıların önlenmesi gerekir. Damlayan musluklar, sürekli su kaçıran rezervuarlar ve eski armatürler zaman içinde faturayı artırabilir. Bunun yanında duş süresini kısaltmak, çamaşır ve bulaşık makinelerini tam dolulukta çalıştırmak, bahçe sulamasını kontrollü yapmak ve gereksiz akan suyu kapatmak tüketimi azaltır.
Apartmanlarda ortak kullanım alanları da kontrol edilmelidir. Bahçe muslukları, ortak depo, hidrofor, yangın hattı veya bina içi tesisat kaçakları bazı durumlarda ortak su faturasının yükselmesine neden olabilir. Bu nedenle yüksek tüketim yalnızca daire içinde değil, apartman genelinde de araştırılmalıdır.
Sonuç olarak su faturası yüksek geldiyse izlenecek yol nettir: Önce faturadaki endeks ve tüketim kontrol edilmeli, ardından ev içi kullanım ve tesisat kaçağı araştırılmalı, sorun bulunamazsa sayaç arızası ihtimali için su idaresine başvurulmalıdır. Okuma hatası veya sayaç arızası tespit edilirse fatura düzeltme süreci işletilebilir.
