Türkiye’de bazı dijital oyunlar ve oyun platformları, çocuk güvenliği, zararlı içerik, kişisel veri riski ve psikolojik etkiler gerekçeleriyle erişim engeli kararlarına konu oldu. Roblox 2024’te mahkeme kararıyla kapatılırken, Mariam ve Braindom 2 için Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın girişimleri öne çıktı.
Türkiye’de dijital oyunlara yönelik erişim engelleri son yıllarda özellikle çocuk güvenliği tartışmalarıyla gündeme geldi. Kamuoyunda “oyun yasakları” olarak anılan bu kararların önemli bölümü, mahkeme kararları veya ilgili kamu kurumlarının başvuruları sonucunda uygulanan erişim engellerinden oluşuyor.
Bu kapsamda öne çıkan üç örnek Roblox, Mariam ve Braindom 2 oldu. Roblox geniş kullanıcı kitlesi nedeniyle en çok tartışılan başlık haline gelirken, Mariam ve Braindom 2 ise çocukların psikolojik gelişimi, zararlı içerik ve çevrim içi güvenlik riskleri bağlamında kamu kurumlarının radarına girdi.
Roblox: 2024’te mahkeme kararıyla erişime kapatıldı
Türkiye’de en çok ses getiren oyun erişim engellerinden biri Roblox için alındı. Çevrim içi oyun platformu Roblox, 7 Ağustos 2024’te Adana 6. Sulh Ceza Hakimliği kararıyla Türkiye’den erişime kapatıldı. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, kararın Adana Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturma sonucunda alındığını bildirdi.
Anadolu Ajansı’nın aktardığı bilgiye göre Roblox’a erişim engeli, platformda çocukların istismarına neden olabilecek içerikler bulunduğu gerekçesiyle getirildi. Kararın ardından Türkiye’deki kullanıcılar platforma doğrudan erişememeye başladı.
Roblox’un diğer örneklerden farkı, yalnızca tek bir oyun değil; kullanıcıların kendi oyunlarını oluşturabildiği, farklı oyunlara katılabildiği geniş bir çevrim içi platform olması. Bu nedenle karar, yalnızca oyuncular arasında değil, oyun geliştiricileri, ebeveynler ve dijital haklar alanında da tartışma yarattı.
2026’da oyun sektörüne yönelik düzenleme hazırlıkları kapsamında Roblox’un yeniden erişime açılıp açılmayacağı da gündeme geldi. Anadolu Ajansı’na konuşan Türkiye Oyun Geliştiricileri Derneği Başkanı Ali Erkin, temsilci atanması ve yasal çerçevenin netleşmesinin Roblox gibi platformların yeniden erişime açılması açısından önemli olabileceğini belirtti.
Mariam: Kişisel veri ve psikolojik baskı iddialarıyla gündeme geldi
Mariam, Türkiye’de çocuk güvenliği tartışmalarında adı sık geçen oyunlardan biri oldu. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın yayımladığı bilgiye göre Mariam oyunu; oyuncuların kişisel bilgilerinin elde edilmesi, çocuklara psikolojik baskı uygulanması, umutsuzluk ve çaresizlik hissi oluşturması gibi gerekçelerle riskli içerikler arasında değerlendirildi. Bakanlık, oyunun çocukları olumsuz etkileyebileceği gerekçesiyle kaldırıldığını duyurdu.
2018’de basına yansıyan haberlerde, Mariam’a erişimin Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’nın talebi üzerine mahkeme kararıyla engellendiği aktarıldı. Haberlerde oyunun özellikle çocuk ve gençler üzerinde korku, kaygı ve psikolojik baskı oluşturabileceği değerlendirmeleri öne çıktı.
Mariam örneği, dijital oyunlarda yalnızca şiddet veya açık içerik değil; kişisel veri toplama, kullanıcıyı manipüle etme ve çocukların ruhsal durumunu etkileyebilecek kurguların da denetim konusu olabileceğini gösterdi.
Braindom 2: Bakanlığın başvurusu kabul edildi
Braindom 2, Türkiye’de erişim engeli başvurusu kabul edilen oyunlardan biri olarak Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı açıklamalarına yansıdı. Bakanlık, “Koş Fatmagül Koş” ile “Braindom 2” isimli oyunlarda çocukların ve gençlerin zihinsel ve ruhsal gelişiminin olumsuz etkilenebileceği, toplum sağlığının tehdit edilebileceği gerekçesiyle erişim engeli başvurusunda bulunduğunu ve başvurunun kabul edildiğini açıkladı.
Bu karar, popüler mobil oyunların içerik, reklam, yaş uygunluğu ve çocuklara sunduğu senaryo bakımından daha fazla incelenmeye başladığını gösterdi. Braindom 2 örneğinde kamuya yansıyan açıklamalarda ayrıntılı teknik içerik listesi paylaşılmadı; ancak Bakanlık gerekçesinde çocukların zihinsel ve ruhsal gelişimi vurgusu öne çıktı.
Ortak gerekçe: Çocukların dijital ortamda korunması
Bu üç örnekte de ortak nokta, çocukların dijital ortamda karşılaşabileceği riskler oldu. Roblox’ta kullanıcı etkileşimi ve içerik denetimi tartışılırken, Mariam’da kişisel veri ve psikolojik baskı iddiaları; Braindom 2’de ise çocukların ruhsal ve zihinsel gelişimi gerekçesi öne çıktı.
TRT Haber’in Roblox kararının ardından yayımladığı değerlendirmede, çok oyunculu oyun platformlarının art niyetli kişiler tarafından çocuklara ulaşmak için kullanılabileceği, bu nedenle içerik riski, temas riski ve davranış riski gibi başlıkların önem kazandığı aktarıldı.
Neden önemli?
Türkiye’de oyun yasakları tartışması, yalnızca “bir oyun açıldı mı, kapandı mı?” sorusundan ibaret değil. Bu kararlar; çocuk güvenliği, dijital haklar, ebeveyn denetimi, platform sorumluluğu ve oyun sektörünün yasal çerçevesi gibi birçok başlığı aynı anda gündeme getiriyor.
Uzmanlara göre erişim engeli tek başına kalıcı çözüm olarak görülmüyor. Yaş sınıflandırması, etkili moderasyon, Türkiye’de muhatap bulunması, ebeveyn kontrol araçları, şeffaf şikâyet mekanizmaları ve dijital okuryazarlık eğitimleri daha kapsamlı bir yaklaşımın parçaları olarak değerlendiriliyor.
Sırada ne var?
Roblox için erişim engelinin kaldırılıp kaldırılmayacağı, yasal süreçlere ve platformun Türkiye’deki yükümlülüklere nasıl uyum sağlayacağına bağlı olacak. Mariam ve Braindom 2 gibi örneklerde ise kamu kurumlarının çocuklara yönelik riskli içerikleri izleme ve erişim engeli başvurusu yapma uygulamasının sürdüğü görülüyor.
Bu tablo, Türkiye’de oyun sektörünün önümüzdeki dönemde daha net kurallar, daha sıkı çocuk koruma tedbirleri ve platform sorumluluğu tartışmalarıyla gündemde kalacağını gösteriyor.
